Dziewięćdziesiąte

Autor:
Sławomir Shuty
Wydawcy:
Korporacja Ha art (2013)
IBUK Libra (2013)
Wydane w seriach:
Seria Prozatorska
Seria Prozatorska - Korporacja Ha!art
ISBN:
978-83-64057-26-7, 978-83-64057-33-5
Autotagi:
druk
5.0

Książka to zbiór opowiadań, których spójnikiem tematycznym są lata 90., a opracowania literackiego tego okresu w wykonaniu autora Zwału nie można porównać z niczym, co dotychczas w polskiej literaturze się zdarzyło. Czytając zbiór Dziewięćdziesiąte Sławomira Shuty przypominają się głosy krytyków z lat 90., domagające się od pisarzy opisu rzeczywistości tu i teraz. Niestety, postulat ten nigdy nie został w polskiej literaturze podjęty i lata 90. ciągle zostają obszarem słabo opisanym, nieprzedstawionym. Być może musiały stać się historią, żeby mogły zostać tematem literackim samym w sobie? Shuty skupia się na okresie karnawału lat pierwszych po transformacji, kiedy między odejściem jednego porządku a pojawieniem się kolejnego nastąpiła swoista luka. Bohater Shutego, nastolatek wychowujący się na nowohuckim osiedlu, jest jeszcze za młody, żeby rzucić się w wir pracy, zakładania własnego biznesu i wystartować w wyścigu szczurów. Ten okres poluzowania wszystkich norm, zabawy na całego, sprowadza się u niego do spróbowania wszystkiego, co pociągające i co zostało wcześniej obejrzane w zachodnich filmach, m.in.: narkotyków, prostytucji, wyjazdu za granicę, założenia kapeli. Nowohucka przaśność i przeciętność powoduje jednak, że to, co miało być tak ekscytujące i wolnościowe nawet w okresie jedynego w swoim rodzaju karnawału, zamienia się w słabej jakości karykaturę ogranego zachodniego fantazmatu. Nic tutaj nie jest prawdziwe, przeżyte i autentyczne. Pierwsza kupiona marihuana okazuje się grudką kozy z nosa. Jak czuje się nastolatek upalony po raz pierwszy taką substancją? Dlaczego wsiada na rower i bez celu jeździ po osiedlu? Właśnie o takiej wersji karnawału kapitalistycznego opowiadają teksty z Dziewięćdziesiątych. To proza przeciwna jakimkolwiek mityzacyjnym strategiom nostalgicznym i wspomnieniowym, wręcz ociekająca scenami antyestetycznymi, koślawymi, niepełnymi, udawanymi. Przez kilka ostatnich lat obserwowaliśmy w polskiej kulturze wysyp książek i filmów dedykowanych latom 80., powoli jednak moda na ten okres się wyczerpuje. W dużej mierze dlatego, że popularne stają się, mówiąc językiem młodych ludzi, „najntisy”, które wypierają „ejtisy”. Shuty wyprzeda tę modę w literaturze. W zbiorze Dziewięćdziesiąte rozpoznajemy styl pisarza ze zbioru Cukier w normie, zdecydowanie inny od ciężkostrawnych, przeładowanych powieści Zwał, Bełkot czy Jaszczur. Książka nie tylko w specyficznym dla pisarza stylu gonzo artystycznie portretuje transformację w postkomunistycznym wydaniu, stanowi także kopalnię wiedzy dla antropologów codzienności, badających horyzonty marzeń, fantazmatów młodych wówczas ludzi.
Więcej...
Wypożycz w krakowskiej bibliotece
Dostęp online
Brak zasobów elektronicznych
dla wybranego dzieła.
Dodaj link
Recenzje
  • Znakomita książka Sławomira Shutego „Dziewięćdziesiąte” jest zbiorem opowiadań, które powstały na podstawie felietonów tego pisarza opublikowanych wcześniej w czasopismach „Kmag”, „Art @Biznes” i Aktivist”. Znaczna dawka znakomitego humoru, dynamizm i soczystość języka oraz odzwierciedlenie skansenu życia codziennego lat 90. w Polsce to najważniejsze zalety tej prozy. Jest ona nie tylko autobiograficzna (nieprawdziwe są podobno tylko niektóre szczegóły), ale stanowi też w dużej części swoistą odmianę prozy inicjacyjnej i literatury drogi. • Lata dziewięćdziesiąte, dynamiczne dni transformacji ustrojowej i obyczajowej w Polsce, nie doczekały się do tej pory zbyt wielu realistycznych i pełnych odzwierciedleń w literaturze,na podstawie których można by snuć dywagacje o przemianach społecznych. Opowiadania Sławomira Shutego świetnie wypełniają tę lukę. Bieda tasiemcowych kolejek lat 80., szał pierwszych hipermarketów lat 90. to przeżycia wszystkich Polaków urodzonych nie później niż w latach 70. Sławomir Shuty opisuje je raczej, niż analizuje. Tworzy na przykład współczesną wersję baśni o trzech pomarańczach. Owoce te nabyte po długim oczekiwaniu w kolejce, ustawione później jak relikwie na peerelowskiej meblościance, długo niekonsumowane, paskudnie zgniły. Zdarzenia związane ze zdobyczą ówczesnej techniki, odtwarzaczem VHS, nabytym na nowohuckim bazarze i jak się okazało, uszkodzonym, a także z z kolorowym telewizorem i podłączonymi do niego grami komputerowymi oraz pierwszymi prostymi komputerami, tworzą koloryt tamtych lat...
Dyskusje

Brak wątków

Przejdź do forum
Nikt jeszcze nie obserwuje nowych recenzji tego dzieła.
Okładki
Kliknij na okładkę żeby zobaczyć powiększenie lub dodać ją na regał.
KrakowCzyta.pl to portal, którego sercem jest olbrzymi katalog biblioteczny, zawierający setki tysięcy książek zgromadzonych w krakowskich bibliotekach miejskich. To miejsce promocji wydarzeń literackich i integracji społeczności skupionej wokół działań czytelniczych. Miejsce, w którym możemy szukać, rezerwować, recenzować, polecać i oceniać książki.

To społeczność ludzi, którzy kochają czytać i dyskutować o literaturze.
„Przepis na książkę”, to filmowa seria rozmów Biblioteki Kraków z osobami uczestniczącymi w procesie powstania książki. Zaproszeni goście, reprezentujący krakowskie środowisko literacko-wydawnicze, opowiedzą o specyfice swojego zawodu. Cykl przygotowaliśmy w ramach XVII edycji ogólnopolskiego Tygodnia Bibliotek pod hasłem „Zasmakuj w bibliotece”. Pierwszy odcinek już w piątek 8 maja na Facebooku Biblioteki Kraków! • Proces wydawniczy od kuchni • ➡ Obejrzyj na YouTube • O roli wydawcy w procesie wydawniczym, z Jolantą Korkuć – redaktor naczelną Wydawnictwa Literackiego i Przemysławem Dębowskim z wydawnictwa Karakter, porozmawia Ludmiła Guzowska. • Jolanta Korkuć – redaktor naczelny Wydawnictwa Literackiego, wcześniej jako redaktor w WL zajmowała się polską i zagraniczną literaturą faktu, a także zagraniczną literaturą piękną. Z wykształcenia historyk, doktorat na UJ. • Przemek Dębowski – grafik, wydawca, współwłaściciel wydawnictwa Karakter. Autor ponad 500 okładek, projektuje książki dla najważniejszych polskich wydawnictw. Absolwent edytorstwa na Uniwersytecie Jagiellońskim. •   •   • Przepis na dobry przekład • ➡ Obejrzyj na YouTube • Rozmowę z tłumaczami Małgorzatą Kafel i Tomaszem Kwietniem poprowadzi Paulina Małochleb. • Tomasz Kwiecień – tłumacz literatury włoskiej, m.in. tekstów Umberta Eco, Goliardy Sapienzy i Marca Rossariego, z radością przekłada literaturę popularną, zwłaszcza kryminały. Przewodniczący oddziału południowego Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury. • Małgorzata Kafel – tłumaczka, autorka ponad 30 przekładów – głównie literatury młodzieżowej, fabu­lary­zowa­nych­ biografii, powieści historycznych i obyczajowych. Doktorantka UJ, absolwentka komparatystyki literackiej UJ oraz studium przekładu literackiego UJ. Laureatka III edycji konkursu „Tłumacze Świata” na recenzję przekładu książki nominowanej do Nagrody im. R. Kapuścińskiego za Reportaż Literacki. • Paulina Małochleb – krytyczka, badaczka literatury i blogerka. Sekretarz Nagrody im. W. Szymborskiej. Autorka książki „Przepisywanie historii. Powstanie styczniowe w powieści polskiej w perspektywie pamięci kulturowej”. Publikuje w czasopismach papierowych i internetowych. •   •   • Kulinarny duet. O owocnej współpracy autora i ilustratora • ➡ Obejrzyj na YouTube • Rozmowę z autorkami książki dla dzieci „Trochębajki o Stanisławie Wyspiańskim” Katarzyna Maziarz (tekst) i Małgorzata Zając (ilustracje) poprowadzi Anna Gregorczyk. • Katarzyna Maziarz – autorka tekstu do książki dla dzieci „Trochębajki o Stanisławie Wyspiańskim”. Absolwentka filologii polskiej na UP w Krakowie. Pracuje w Dziale Edukacji Muzeum Narodowego w Krakowie, współtworząc programy dla rodzin i najmłodszych zwiedzających. • Małgorzata Zając – autorka ilustracji do książki dla dzieci „Trochębajki o Stanisławie Wyspiańskim”. Ilustratorka i graficzka, absolwentka Akademii Sztuk Pięknych. Współpracuje z autorami książek dla dzieci z Polski oraz m. in. Kanady, Słowenii i Arabii Saudyjskiej. •   •   • O jedzeniu oczami: jak zaprojektować piękną książkę? • ➡ Obejrzyj na YouTube • O projektowaniu książek z Wojciechem Kwietniem-Janikowskim i Marcinem Hernasem porozmawia Aleksandra Suława. • Marcin Hernas – projektant graficzny, specjalizuje się w projektowaniu i składzie książek i czasopism. Założyciel studia graficznego i wydawniczego tessera oraz główny grafik Polskiego Wydawnictwa Muzycznego. Z wykształcenia polonista edytor i dziennikarz. • Wojciech Kwiecień-Janikowski – projektant grafiki użytkowej, absolwent krakowskiej ASP. Działa jako wolny strzelec, który poza projektami książek, zajmuje się kompleksowymi identyfikacjami wydarzeń kulturalnych i projektowaniem elementów wystaw. •   •   • Jak zaspokoić apetyt młodego czytelnika? • ➡ Obejrzyj na YouTube Premiera 14 maja godz. 18.00 • Agnieszka Fulińska i Aleksandra Klęczar – autorki cyklu książek dla młodzieży „Dzieci dwóch światów” (Wyd. Galeria Książki), opowiedzą jak stworzyć historię, która wciągnie młodego czytelnika. Spotkanie poprowadzi Joanna Pękala. • Agnieszka Fulińska – historyk kultury, tłumaczka, pisarka, pracuje w Instytucie Historii UJ i zajmuje się epoką napoleońską. Pisze opowiadania i powieści dziejące się w Europie lekko alternatywnego XIX wieku. • Aleksandra Klęczar – na co dzień pracuje w Instytucie Filologii Klasycznej UJ, a jej zainteresowania zawodowe to mitologia, literatura i kultura starożytnej Grecji i Rzymu. Obok powieści dla młodzieży pisuje opowiadania fantastyczne. •   •   • Na deser: czy krytyk krytykuje a bloger reklamuje? • ➡ Obejrzyj na YouTube Premiera 15 maja godz. 18.00 • Gospodarzem spotkania z Anną Marchewką i Anną Maślanką będzie Jan Burnatowski. • Anna Marchewka – lite­ratu­rozn­awcz­yni, krytyczka literacka. Publikowała na łamach m.in. „Lampy”, „Znaku”, „Tygodnika Powszechnego” i „Dwutygodnika”. Opiekuje się rubryką „Stacja: Literatura” miesięcznika „Znak”. Współprowadziła programy literackie w TVP Kultura i Radiu Kraków. Autorka książki „Ślady nieobecności. Poszukiwanie Ireny Szelburg”. Współtworzy Pracownię Pytań Krytycznych i prowadzi zajęcia przy Katedrze Krytyki Współczesnej UJ. • Anna Maślanka – bohemistka i inżynier, tłumaczka, autorka bloga Literackie skarby świata całego. Pisze o czeskich książkach i rozmawia z autorami, także na łamach „Nowych Książek” i „Gazety Wyborczej”. • Jan Burnatowski – literaturoznawca związany z UP w Krakowie, polonista w VIII Prywatnym LO w Krakowie, krytyk literacki, publikował w m.in. „Nowych Książkach”, „Przeglądzie Politycznym”, „Twórczości”, „Zeszytach Literackich”, sekretarz redakcji kwartalnika Czas Literatury wydawanego przez Bibliotekę Kraków. •   •   • FACEBOOK BIBLIOTEKI KRAKÓW • Partnerzy: Wydawnictwo Galeria Książki, Wydawnictwo Literackie, Wydawnictwo Karakter. • [Obraz]
Akcja powieści Katarzyny Ryrych „Życie motyli” usytuowana jest na ciekawym tle małego miasteczka, które określone jest tajemniczą literą „C”. Wspaniały humor i dystans autorki do opisywanych zdarzeń, powoduje zaistnienie tak zwanej nadświadomości narratora. Ryrych wspomina dosłownie obrazy miasteczka ze „Smażonych zielonych pomidorów”, „Rancza”, „Domu nad rozlewiskiem” i wszystkich części „Ani z Zielonego Wzgórza”, w „których ktoś wracał albo pojawiał się dopiero po raz pierwszy, jak traktowano go z początku chłodno i z rezerwą, aby po stosunkowo krótkim czasie przyjąć z otwartymi ramionami i przytulić do serca.” 1 Autorka z góry przytacza schemat fabularny, do którego będzie się dystansować. • Katarzyna Ryrych tworzy w swojej powieści niezwykle wyrazistą główną bohaterkę Izydorę, z którą wiele kobiet, w założeniu i chyba w życiu też, może się utożsamiać. Już pierwsze zdanie powieści jest niezwykle interesujące (a pamiętajmy o ważności rozp­oczy­nają­cego­ zdania, o którym wspominają wszystkie podręczniki pisania): „W wieku pięćdziesięciu lat Izydora zdecydowała się zacząć nowe życie. Weszła w nie z potężnym debetem na koncie i sporą nadwagą” 2 Bohaterka powieści bankrutuje we wszystkich dziedzinach życia. Mąż odchodzi do młodszej i piękniejszej, dorosły i samodzielny syn o niej nie pamięta, praca w zawodzie księgowej jest nieciekawa, a katastrofa finansowa może doprowadzić do utraty mieszkania. Dlatego Izydora decyduje się zostawić duże miasto i przenieść się na prowincję, by zacząć nowe życie. Ale nawet tam…
foo